اصطلاح نامه روانشناسی(ل،م)

ابراهیم محمودزاده

« ل »


لقاح                                                                            /  Fertilization

 Fecondation

   اگر چهارده روز پس از عادت ماهانه ( در زنان ) ، یکی از اسپرمها با تخمکی که در حال حرکت به طرف رحم است بر خورد نماید و در آن نفوذ کند ، دو سلول نر و ماده با یکدیگر ترکیب می شود و پس از آن به طریقه رشد سلولی ، شروع به تکثیر می کنند . برای نفوذ اسپرم در تخمک در هر بار حداقل حدود 20 میلیون اسپرم وارد دهانة رحم می شود و یکی از آنها در تخمک نفوذ می کند و آن را بارور می سازد به این عمل لقاح گویند.                                      ( سیف و همکاران ، 1375 )

 

لکه زرد                                                                        Macula lutea

   ناحیه بسیار کوچکی در مرکز شبکیه موسوم به ماکولا با مساحتی کمتر از یک میلیمتر مربع ، توانایی ویژه ای برای دید دقیق و تشخیص جزئیات دارد . قسمت مرکزی ما کولا که فقط 4/0 میلیمتر قطر دارد لکه زرد یا فووآ نامیده می شود . این ناحیه منحصراً از مخروطها تشکیل شده اما مخروطهای آن بسیار طویل و نازک هستند که بر خلاف مخروطهای بسیار بزرگی است که در قسمتهای محیطی تر شبکیه واقع شده اند . در این ناحیه رگهای خونی ، سلولهای عقده ای ، لایة هسته دارداخلی و لایه های شبکیه ای همگی به کناری رانده شده اند و مستقیماً بر روی مخروط قرار ندارند . این امر به نور اجازه می دهد تا بدون بر خورد با مانع به مخروطها برسد .

                                                                                   ( گایتون  ،  1991 )

   یک ناحیه در مرکز شبکیه که لکة زرد نام دارد ، برای تیز بینی و جزء بینی تخصص یافته است . از آنجایی که رگهای خونی واکسونهای یاخته گانگلیون تقریباً در نزدیک لکه زرد وجود ندارد ، این لکه مساعد ترین ناحیه برای دیدن در چشم است . گیرنده های این ناحیه ( لکة زرد ) بیشتر به ادراک جزئیات کمک می کنند .   

                                                                                    ( کالات  ،  1989 )

 

لوب آهیانه                                                                  Parietal  lobe

   لوب آهیانه بین لوب پس سری و شیار مرکزی یعنی عمیق ترین شیار در سطح کرتکس قرار دارد . لوب آهیانه برای در یافت اطلاعات اولیه بدنی از جمله لامسه   گیرنده های انبساط ماهیچه ها و گیرنده های مفاصل تخصص یافته است . ناحیه ای که درست در عقب شیار مرکزی است ، شکنج پس مرکزی                                Postcentral  gyrus)  ) نامیده می شود که به ناحیه اولیة احساسات بدنی معروف است ، تحریک الکتریکی مستقیم شکنج پس مرکزی موجب فرا خوانی احساسهایی در طرف مخالف بدن می شود که اغلب به عنوان سوزش و احساسهای غیر معمول توصیف می شوند .                                                         ( کالات  ،  1989 )

 

لوب پس سری                                                           Occipital  lobe

   لوب پس سری در انتهای پشتی ( دمی ) کرتکس قرار دارد . این لوب هدف اصلی اکسونهایی است که در هسته های تا لاموس درون دادها را از گذر گاههای بینایی در یافت می کنند . بخش عقب ترلوب پس سری به کرتکس اولیة بینایی یا کرتکس مخطط ( Striate  cortex) موسوم است . تخریب کامل کرتکس در انسانها تقریباً منجر به کوری کامل می شود .                                   ( کالات  ،  1989 )

 

لوب پیشانی                                                                   Frontal  lobe

   لوب پیشانی از شیار مرکزی تا انتهای جلویی مغز امتداد دارد . بخش عقبی لوب پیشانی شکنج پیش مرکزی است که برای کنترل حرکات ظریف مثل حرکت یک انگشت ، تخصص یافته است . این لوب همچنین نواحی مجزای دیگری دارد که مسئول قسمت های مختلف بدن هستند که اغلب روی قسمت مقابل بدن کنترل دارند و روی همان قسمت نیز کمی کنترل دارند ، لوب چپ پیشانی شامل ناحیه بروکا

(  s area‘Broca ) است که برای تولید زبان اهمیت دارد.    

                                                                                           ( کالات  ،  1989 )    

 

لوب گیجگاهی                                                        Temporal  lobe

   لوب گیجگاهی در سطح جانبی هر نیمکره نزدیک گیجگاه ( شقیقه ها ) قرار دارد . این لوب هدف اولیة کرتکس برای اطلاعاتی است که از گوشها و اندامهای دهلیزی(Vestibular  organs) سر چشمه می گیرند . ( اندامهای دهلیزی با تعادل سر و کار دارند ) لوب گیجگاهی همچنین برای بعضی یا بیشتر جنبه های پیچیدة بینایی از جمله ادراک الگوهای پیچیده مثل صورتها ( چهره ها ) مشارکت دارد . یک تومور در لوب گیجگاهی ممکن است منجر به ایجاد توهمات بینایی شود.

در انسانها لوب گیجگاهی چپ و قسمتی از لوب آهیانه ، ناحیه ورنیکه

(   s area‘Wernicke) را تشکیل می دهد که وجود آن برای فهم زبان اساسی است . لوب گیجگاهی همچنین در بخشی از رفتارهای هیجانی و انگیزشی نقش دارند . آسیب به لوب های گیجگاهی ممکن است منجر به خندة بی دلیل ، لذت ، اضطراب یا رفتار های خشونت آمیز شود .                                          ( کالات  ،  1989 )

 

« م »

 

مازلو ؛ آبراهام  (970  1908)                          Maslow  , Abraham

   آبراهام مالزو استاد روان شناس دانشگاه نیویورک ( که قبلاً کالج برو کلین نام داشت ) و بود . او از بنیانگذاران عمدة روان شناسی انسانگرا قلمداد می شد . مازلوو کارل راجرز ازچهره های بر جستة تثبیت روان شناسی انسا نگرا قلمداد  می شد . مازلوو کارل راجرز ازچهره های بر جستة تثبیت روان شناسی انسانگرا به عنوان نیروی سوم محسوب میشدند . دو نیروی اصلی دیگر عبارت بود از روانکاوی و رفتار گرایی. یکی از ادعاهای اصلی مازلو این بود که در انسانها تمایلی ذاتی وجود دارد که از استعداد ها وتواناییهای با لقوة خود بیشترین استفاده را بکنند . اولین تمایل را خود شکوفا یی مینامید . به نظر او انسانها بازیچة سر نوشت و قر بانیان زندگی نیستند . درست است کهآدمها در دامهای روانی مختلفی گرفتار می شوند که به یأ س و تضعیف روحیه آنهامی انجامد ، ولی می توانند به کمک نیروی اراده و هوش از      این دامها بگریزند و بازدر یابند که زندگی ارزش زیستن دارد . در حقیقت به اعتقاد مازلو توانایی آدمها فقط بههمین محدود نمی ماند که زندگی را با ارزش بیابند .      گاه گداری می توانند به لحظاتیسر شار از لذت یا وجد دست یابند که مازلو آن را    «تجربة اوج»  می نامید . یکی ازمهترین کتابهای مازلو به سوی روان شناسی بودن ،

Toward a psychology Being,1962)) را می توان نام برد .

                                                                                  ( برونو ، 1370 )

 

متغیر                                                                                     Variable

دانشمندان سازه ها یا ویژگیهایی را که مورد مطالعه قرار می دهند با اندکی اغماض

 

« متغیر ها » می نامند . نمونه ای از این متغیر ها جنسیت ، در آمد ، آموزش و پرورش ، طبقه اجتماعی ، بارآوری سازمانی ، تحرک شغلی ، سطح تنفس ، استعداد کلامی ، اضطراب ، وابستگی مذهبی ، رجحان سیاسی ، رشد سیاسی ( ملتها ) ، جهت گیری کاری ، یهود ستیزی ، همرنگی ، حافظه ، فرا خوانی ، حافظه باز شناسی و پیشرفت است . می توان گفت متغیر ویژگی ای است که مقادیر متفاوت می پذیرد به بیان روشنتر ، متغیر نمادی است که اعداد یا مقادیر به آن اختصاص می یابد.

                                                                          ( شریفی – نجفی زند  1376 )

 

متغیر مستقل                                                   Independent variable

   در آزمایشها متغیر مستقل متغیری است که آزمایشگر مورد دستکاری قرار می دهد ، مثال وقتی پژوهشگران علوم تربیتی اثرات روشهای مختلف تدریس را مورد مطالعه قرار می دهند ، ممکن است روش یا متغیر مستقل را با استفاده از روشهای متفاوت ، مورد دستکاری قرار دهند. در پژوهش غیر آزمایشی که امکان دستکاری آزمایش وجود ندارد ، متغیر مستقل متغیری است که (بطور منطقی ) بر متغیر وابسته تاثیر می گذارد برای مثال ، در مطالعه مر بوط به سیگار کشیدن و سرطان ریه ، سیگار کشیدن که قبلاً توسط بسیاری از آزمونها صورت گرفته متغیر مستقل است .

                                                                      ( شریفی و نجفی زند  ، 1376 )

 

متغیر وابسته                                                    Dependent  Variable

   متغیر وابسته متغیری است که مورد پیش بینی است . آن متغیری است که مورد دستکاری قرار نمی گیرد ، بلکه اثر متغیر مستقل در متغیر وابسته بدست می آید یعنی تاثیر پذیر است .                                                ( شریفی و نجفی زند ، 1376)

 

 

محرک                                                                                Excitant/

Stimulus.

   شیء یا عملی را بر می انگیزد ، در فیزیو لوژی هر عامل درونی یا بیرونی که موجود زنده را به کار و عمل وامی دارد . در روان شناسی هر عمل یا وضعی که پاسخی را    بر می انگیزد.                                                                ( شعاری نژاد ، 1364 )   

 

محیط                                                                        Envioronment   

   یک مفهوم عمومی است که به همه اوضاع ، نیروها و احوالی که از راه محرکهایی که در فرد اثر می کنندو او از آنها متاثر می شود ، اطلاق می کنند . پدیدارهایی فیزیکی – شیمیایی – بیولوژیکی و اجتماعی است که از خارج در موجود زنده اثر   می کنند . به طور کلی عوامل و نیروهای خارجی از فرد که می توانند در رفتار او موثر واقع شوند .                                                                   ( شعاری نژاد  ،  1364 )

 

محیط بعد از تولد                                                        E nvironment

   عواملی که در محیط بعد از تولد اثرات مختلف و مهمی بر روی جنبه های مختلف رشدبه ویژه رشد روانی و شخصیت فرد دارند عبارتند از : الف : محیط طبیعی یا مادی

                                                                                ب: محیط خانوادگی

                                                                                 ج: محیط اجتماعی

   الف : محیط طبیعی یا مادّی : مانند آب و هوا    – گرما و سرما ، مسکن ، پوشاک و تغذیه . محیط طبیعی که آن را محیط طبیعی که آن را محیط زیست نیز می نامند ، مربوط به شرایط جغرافیایی می شود ، که تغذیه از عوامل مهمی است که در رشد کودک تاثیر عمیق دارد . از این رو تغذیه در دوران بارداری مادر ، و بعد از تولد اثرات نسبتاً مهمی دارد به نحوی که کمبود مواد پروتئینی نه تنها منجر به کوچکی جثة کودک می شود بلکه از نظر سلولها ی مغزی نیز عوارض نا مطلوبی برای کودک در بر دارد ، تا جایی که تعداد قابل توجهی از کودکان عقب ماندة ذهنی ، معلول کمبود مواد غذائی مادر در دوران بار داری است . بنابر این « تغذیه » به عنوان یک عامل موثر هم از بعد کمیت و هم از نظر کیفیت ، محسوب می گردد .

ب: محیط خانوادگی : از عوامل موثر در رشد کودک ، خانواده است ، که خانواده در دو زمینه تاثیر دارد .

1-ارضای نیازها و احتیاجات بدنی و مادی  ( فیزیولوژیک )

2- ارضای نیازها و احتیاجات اساسی ( روانی و معنوی )

ج: محیط اجتماعی : محیط اجتماعی را از یک سو به محیط کلی و از سوی دیگر شخصی تقسیم می نمایند ، که

محیط شخصی : محیط حتمی و اجتناب ناپذیر است که  طفل  در آنجا چشم بدنیا    می گشاید و در آنجا رشد می کند.

محیط اتفاقی : شامل آموزشگاه  ( دبستان  -  مدرسه ) -  سر بازی  -  کار آموزی

محیط انتخابی : انتخاب همسر و موضوع طلاق  -  معاشران  -  ارتباط جمعی  -  مطبوعات  -  سینما  -  رادیو  -  تلویزیون

 محیط تحمیلی : محیطی که آزادی فرد در آن محدود شده یا از او سلب گردیده است . باز داشتگاه  -  ندامتگاه  کانون اصلاح و تربیت .       ( شرفی  ،  1368 )

 

محیط قبل از تولد                               Embryonic  Envioronment

   محیط قبل از تولد ، محیط جنینی است . در این هنگام بسیاری از مواد شیمیایی ، غذایی ، داروها ، میکروبها و اختلالات و وضع عاطفی  - هیجانی مادر از طریق رابطه شیمیایی بین مادر و جنین ، جنبه های مختلف رشد جنین را در رحم و بعد از تولد تحت تاثیر قرار می دهد .                                                ( شرفی  ،  1368 )

 

 

 

مخچه                                                                             Cerebellum

   مخچه از قدیم یک ناحیه ساکت مغز خوانده شده است زیرا تحریک این ناحیه هیچگونه احساس تولید نمی کند و بندرت موجب حرکت می شود . با این وجود ، حذف مخچه موجب غیر طبیعی شدن شدید اعمال حرکتی می گردد. مخچه بویژه برای کنترل فعالیتهای عضلانی بسیار سریع از قبیل دویدن ، ماشین نویسی ، نواختن پیانو و حتی صحبت کردن اهمیت حیاتی دارد . فقدان این ناحیه از مغز با وجود اینکه موجب هیچگونه فلجی در عضلات نمی شود هر یک از این اعمال حرکتی را شدیداً مختل می سازد .

   مخچه به برنامه ریزی فعالیتهای حرکتی کمک کرده ، و همچنین مرتباً فعالیتهای حرکتی را که توسط قسمتهای دیگر مغز بوجود می آیند کنترل کرده و آنها را تصحیح و تنظیم می کند . مخچه بطور مداوم اطلاعات تازه را از قسمتهای محیطی بدن در یافت کرده و حالت هر قسمتی از بدن در هر لحظه یعنی وضع آن ، سرعت حرکت آن ، نیروهائی که بر آن وارد می شوند و … را تعیین می کند . مخچه وضع فیزیکی واقعی هر قسمتی از بدن را که بوسیله اطلاعات حسی به آن داده شده با وضعی که مورد نظر سیستم حرکتی است مقایسه می کند . هر گاه این دو وضع با یکدیگر نخوانند در این حال سیگنالهای تصحیحی مناسب بطور آنی به سیستم حرکتی هدایت می شوند تا سطح فعال شدن عضلات مورد نظر را افزایش یا کاهش دهند .

   علاوه بر آن ، مخچه در برنامه ریزی حرکت متوالی بعدی در جزئی از یک ثانیه جلوتر در حالیکه حرکت کنونی هنوز در حال انجام است به قشر مغز کمک می کند و باین ترتیب به شخص کمک می کند تا به نرمی از یک حرکت به حرکت بعدی پیش برود .                                                                ( گایتون  ،  1991 )

 

 

 

مدد کاری اجتماعی                                                        Social work

   مدد کاری اجتماعی مجموعه فعالیتهایی است که از طریق موسسات دولتی و       غیر دولتی ، برای کمک به افراد ، خانواده ها و گروههای اجتماعی و رساندن آنان به رفاه اجتماعی -  اقتصادی  -  روانی صورت می گیرد .

   از جمله وظایف مر بوط به این شغل عبارتند از حمایت از خانواده های                 بی سر پرست ، همکاری با گروه پزشکی در واحد های درمانی برای کمک به بیمار از طریق مساعدت در امور اجتماعی  -  اقتصادی  - عاطفی  - بهداشتی ،شنا ساندن قوانین بیمه های اجتماعی به بیمه شدگان و ارزیابی مسایل آنان .      

                                                                           ( شفیع آبادی  ،  1375 )

 

مراحل و زنجیره توالی رشد

Stages  and  sequences of development

   روانشناسان معمولاً در این نکته اتفاق نظر دارند که رشد از توالی منظمی بر خوردار است که خودبه رسش موجود زنده در جریان کنش متقابل وی با محیط بستگی دارد . در تبیین توالی زنجیره رشد ، برخی از روانشناسان ترجیح می دهند از آن بعنوان یک فرایند پیوسته یاد کنند  -  فرایندی که در آن عوامل زیستی در کنش متقابل با یاد گیری عمل می کنند تا تغییری پیوسته و تدریجی در رفتار بوجود آورند . سایر روانشناسان ضمن اذعان به ماهیت زنجیره ای رشد ، اهمیت کمتری برای پیوستگی این فرایند قائلند و در عوض آن را بیشتر به صورت یک سلسله پله می بینند . این روانشناسان به همین دلیل مفهوم مرحله را پیش کشیده اند .

   وقتی روانشناسان از مراحل رشد سخن می گویند مفهوم دقیق تری را در نظر دارند . مفهوم مراحل بیانگر این مطلب است که 1 – در یک مرحله مشخص رفتار ها بر محور یک مقوله غالب سازمان می یابند ؛ 2- رفتارهایی که در مرحله مشخصی ظاهر         می شوند از لحاظ کیفی با رفتار های مراحل قبلی یا بعدی فرق دارند ؛ و 3- همه کودکان مراحل همانندی را به ترتیب همانندی طی می کنند . عوامل محیطی ممکن است رشد را تسریع یا کند سازند ، اما ترتیب توالی مراحل تغییر نا پذیر است .

                                                                    ( اتکینسون و هیلگارد  ،  1983 )

 

مرحله تفکر پیش عملیاتی               Preparational  thinking  stage

   مرحله تفکر پیش عملیاتی که از سن 2 تا 7 سالگی به طول می انجامد دارای دو مرحله فرعی به شرح زیر است :

2-   تفکر پیش مفهومی ( از حدود 2 تا حدود 4 سالگی ). در ضمن این دوره از تفکر پیش عملیاتی ، کودکان بر اساس مفهوم آموزی دست می یابند . آنها طبقه بندی اشیاء را بر حسب شباهتهایشان آغاز می کنند ، امّا از لحاظ مفا هیمشان مر تکب خطا می شوند ؛ لذا به باور آنان همه مردان «بابا»و همه زنان «ماما » هستند . منطق کودکان در این دوره تحول نه قیاسی است ، نه استقرایی، بلکه تمثیلی است . مثالی از این نوع استدلال چنین است : « گاوها  حیوانهای بزرگ چها ر پا هستند . آن حیوان بزرگ و چهار پاست ؛ پس آن یک گاو است » .

2- تفکر شهودی ( از حدود 4 تا حدود 7 سالگی ). در ضمن این دوره از تفکر پیش عملیاتی ، کودکان مسائل را به طور شهودی حل می کنند ، نه بر طبق نوعی قانون منطق . شاخص ترین ویژگی تفکر کودکان این دوره این است که هنوز به مفهوم بقا یا نگهداری دست نیافته اند . نگهداری به صورت توانایی درک این مطلب تعریف شده است که شماره ، طول ، مقدار ، یا مساحت اشیاء یکسان باقی می ماند ، صرف نظر از اینکه اشیا، به صورتهای مختلف به کودک نشان داده شوند.

                                                                  ( هر گنهان والسون  ،  1997)

 

 

 

مرحله حسی -  حرکتی                       Sensory  -  motor  stage

   در مرحله حسی – حرکتی که ازتولد تا حدود 2 سالگی به طول می انجامد کودک هنوز زبان را نیاموخته است . از آنجا که در این مرحله کودک برای اشیاء کلمه در اختیار ندارد ، وقتی که مستقیماً با آنها درگیر نباشد ، یعنی از مقابل چشمانش دور شوند ، دیگر برای کودک وجود خارجی ندارند . بنابر این ، تعامل با محیط صر فاً جنبه حسی و حرکتی دارد و صرفاً با اینجا و اکنون سرو کار دارد . همچنین کودکان در این دوره خود محور ( خود مدار ) هستند ، یعنی در مورد هر چیزی با توجه به خودشان داوری می کنند و جهان روانشناختی آنان تنهاجهان موجود است . اما در اواخر این دوره کودکان مفهوم بقای شی ء یا ثبات شی را کسب می کنند.به سخن دیگر ، درک می کنند که اشیاء اگر از میدان تجربه مستقیم آنان خارج شوند باز هم وجود دارند .

                                                                    ( هرگنهان والسون  ،  1997)

 

مرحله عملیات صوری                            Formal  operations  stage

   در این مرحله که از حدود 11، 12 سالگی تا حدود 14، 15 سالگی به طول          می انجامد کودکان می توانند با موقعیتهای فرضی کار کنند و فرایند های فکری شان منحصراً به موقعیتهای عینی و محسوس محدود نیست . همچنین در این مرحله تفکر کودکان بر موازین کامل منطق استوار می شود و قادرند مسایل و امور انتزاعی را درک نمایند . بنابر این ، در این مرحله دستگاه ذهنی شخص به بالا ترین سطح تحول خود می رسد ، امّا این دستگاه می تواند در جهت حل کردن سلسله ای بی پایان از مسایل در طول زندگی شخصی هدایت شود .         

                                                                     ( هرگنهان والسون  ،  1997 )

 

 

مرحله عملیات عینی                            Concrete  operations stage

   کودکان در این مرحله که از حدود 7 تا حدود 11 ، 12 سالگی به طول می انجامد قادر به درک مفهوم بقا میشوند و نیز توانایی طبقه بندی و ردیف کردن (یعنی مرتب کردن اشیاء از بزرگ به کوچک و بالعکس ) را کسب می کنند و مفهوم عدد را      می آموزند . اما در ضمن این مرحله فرایند های فکری بر رویداد های واقعی که کودک مشاهده می کند متمرکز است . مادام که کودک با مسایل محسوس یا غیر انتزاعی سر و کار داشته باشد از عهده حل کردن همه گونه مسایل ساده و پیچیده بر می آید .

                                                                      ( هرگنهان والسون  ،  1997 )

 

مشاهده                                                                          Observation

   روان شناسان برای جمع آوری اطلاعات گاه با رجوع به عالم واقع و مشاهده و قایع اتفاقیه در آن ، اقدام به گرد آوردی اطلاعات می نمایند ویژگی مهم این روش در این است که مشاهده گر تنها به گرد آوزری اطلاعات در زمینه موضوع مورد مطالعه خود پرداخته بدون اینکه در روند طبیعی وقایع تغییری ایجاد کند . مشاهده علمی با داشتن هدفی خاص و با برنامه ای از پیش تعیین شده انجام می گیرد و از این و به این مشاهده اصطلاحاًمشاهده منظم گفته می شود. در مشاهده منظم محقق می داند که باید به دنبال چه چیزی باشد و چه رفتار هایی را ثبت کند .     ( احمدی و فراهانی  ،  1370 )

 

مصاحبه                                                                               Interview

   نوعی گفتگوی هدایت شده به منظور کسب اطلاعات لازم و با توجه به هدف یا هدفهای مورد نظر . انواع مختلف مصاحبه عبارتند از : مصاحبه بالینی ، مصاحبه استخدامی ، مصاحبه ارزشیابی ، مصاحبه تحت فشار ، مصاحبه گروهی ، مصاحبه فرد با فرد ، مصاحبه ساخت دار ، م2صاحبه آزاد  و   …         ( ساعتچی  ،  1374 )

مغز                                                                                            Brain/

Encephalon

   مغز یک انسان ساختار پیچیدة دستگاه عصبی است که در جمجمه قرار دارد . مغز در حدود یک کیلو و نیم وزن دارد و محیط آن در حدود 45 سانتی متر است . که در حجم کوچک آن 30 میلیارد یاخته عصبی انباشته شده است .  ( برونو ، 1370 )

 

مغز پسین                                                          Rhombencephalon/

Hind  brain

   مغز پسین شامل بصل النخاع (Medulla) ، پل (Pons) ، مخچه (Cerebellum) است . مغز پسین همراه با مغز میانی و ساختارهای مغز پسین ساقه مغز را تشکیل        می دهد .بصل النخاع یا پیاز مستطیلی شکل درست بالای نخاع شوکی قرار دارد.

پل مغز ، ناحیه جلویی را به بصل النخاع مرتبط می کند .

   مخچه ، ساختار بزرگی که چین خوردگیهای بسیار عمیقی دارد ، مشارکت آن در کنترل حرکات کاملاً شناخته شده است .                            ( کالات ، 1989 )

 

مغز پیشین                                                                Telencephalon /

Fore  brain

   مغز پیشین بزرگترین و برجسته ترین قسمت مغز پستانداران است . بخش بیرونی آن کرتکس مغزی (  Cerebral  cortex) است . زیر کرتکس مغزی تعدادی از ساختارهای مغز پیشین از جمله تالاموس (Tha lamus) پیاز بویایی (Olfactory bulb) ، هیپو تالاموس ( Hypo thalamus) ، غده  هیپوفیز (Pituitary  gland) ، عقده های پایه (Basal  ganalia) ، هیپوکامپ (Hippocampus) و با دامه (Amygdala) قرار دارند .                                  ( کالات   ،  1989 )

 

 

داروی ضد اضطراب                                          Antianxiety  Drugs

   داروی کند کننده دستگاه عصبی مرکزی که موجب کاهش تنش می شود . کمی خواب آلودگی ایجاد می کند ولی نه به میزان زیاد .والیوم ولیبریوم دو نمونه از این داروها هستند . به این دارو ها آرامبخش نیز گفته می شود .

                                                                     ( اتکینسون و هیلگارد ، 1983)

 

مفهوم                                                                                  Concept /

Notion/

Conception

   ویژگیها یا روابط مشترک طبقه ای از اشیا یا اندیشه ها . مفهوم ها ممکن است مربوط به اشیای عینی باشند ( مانند مفهوم چنار که به نوعی معینی از درخت اشاره دارد ) و با مربوط به اندیشه های انتزاعی ( مانند برابری ، عدالت و عدد ) ؛ اما در      هر حال به روابط مشترک بین انواع گوناگون اشیا یا اندیشه ها اشاره دارند .

                                                                 ( اتکینسون و هیلگارد ، 1983)

مفاهیم کارکرد های متعددی دارند . که عبارتند از :

1)طبقه بندی : طبقه بندی عبارتست از تعیین این که یک مورد خاص مصداقی از یک مفهوم هست یا نه ، یا اینکه مفهومی زیر مجموعه دیگری است یا نه .

2)درک و تبیین : طبقه بندی اجازه می دهد سیستمهای هوشمند تجربیاتشان را به پاره های معنا دار تجزیه و آنها را تفسیر کنند . مثلاً اگر شخصی حیوانی را به عنوان مار زنگی شناسایی کند او موقتیش را خطر ناک تشخیص خواهد داد . یا مفهوم « درون گرا » می تواند به تشریح این که چرا فردی در یک مهمانی شرکت نکرد کمک کند. 

1)     پیش بینی : در مثال مار زنگی برای نمونه فرد ممکن است پیش بینی کند که حرکت ناگهانی ممکن است سبب حمله مار زنگی شود.

2)     استدلال : مفاهیم از استدلال پشتیبانی می کند . برای مثال فرد ممکن است از      « پزشک » « حقوق زیاد ، ساعات کار طولانی و نامعین » و    … را نتیجه بگیرد.

3)      ارتباط : به همان اندازه که مردم دارای دانسته های مشترک هستند آنها قادر به برقراری ارتباط با یکدیگر خواهند بود. اگر دوستی به ما بگوید چگونه در مقابله با ما زنگی از خطر اجتناب کرده ، مادر صورت بروز شرایط مشابه ، ممکن است قادر به سود بردن از تجربه او باشیم .

4)      ترکیب مفهومی : مفاهیم می توانند به عنوان عناصر سازنده مفاهیم سطح بالاتر عمل کنند فرد از روی مفاهیم « کاغذ » و «زنبور » می تواند مفهوم ترکیبی « زنبور کاغذی » را تشکیل دهد

5)     مصداق سازی : مردم می توانند از توصیف مفهوم شروع و از روی آن ، مصادیق مفهوم را باز یابی یا مشتق کنند. شخص در حالی که وسیله ای را تعمیر می کند ممکن است نیازی را برای « شی ء بلند با نوک فلزی » شکل دهد ؛ یا وسیله ای آشنا ( مثل آچار پیچ گوشتی ، باز یابی خواهد شد یا ابزار جدیدی ابداع خواهد شد تا با این توصیف منطبق گردند .                     

                                                                            ( آیسنک  ،  1944 )

 

مفهوم خود                                                                     Self concept

   مفهوم خود مجموعه ای است از عقاید فرد دربارة خود که بیشتر بر مبنای توصیف است تا قضاوت ممکن است بعضی از بخشهای مفهوم خود خوب یا بد تلقی شود ، ولی بعضی از بخشها نه خوب تلقی شود نه بد. اینکه کسی موی سیاه و صدای نرمی دارد بخشی از مفهوم از خود است ولی این خصوصیات نه بد هستند و نه خوب. مفهوم خود همان عزت نفس نیست ، چرا که عزت نفس به ارزیابیهای شخص از خصوصیاتش اطلاق می شود . ( برای توضیحات بیشتر به عزت نفس مراجعه شود).

                                                                                    ( یا سایی ، 1377)

 

 

مهارت حرکتی                                                                Motor  skill

   هر مهارت حرکتی شامل یک توالی از حرکات ماهیچه ای است . نوشتن ، راه رفتن ، وراندن اتومبیل مواردی از مهارتهای حرکتی هستند .            ( سیف ، 1379 )

 

مهارت حرکتی درشت                                        Gross  motor  skill

   در این حرکات نیرو نقش عمده را دارد . یعنی حرکاتی که مستلزم هماهنگی دقیق عضلات به هنگام انجام اعمال درشت می باشد به عبارتی ماهیچه های بزرگ بدن رشد یافته تر از عضلات کوچکتر بدن می باشد .         ( پور افکاری ، 1373 )

 

مهارتهای حرکتی ظریف                                     Fine  motor  skills

   حرکاتی که مستلزم هماهنگی عضلات به هنگام انجام اعمال دقیق و ظریف است .

                                                   .                      ( پور افکاری ، 1373 )

 

مهارت د ستی                                                               Manual  skill 

   میزان سرعت و دقت فرد در به کار بردن دستها ، خاصه انگشتان دست در هنگام انجام یک کار یا در پاسخ به یک آزمون عملی ، مهارت دستی و توانایی فرد در به کار بردن انگشتان یکی از مهارتهای مورد نیاز و اساسی برای انجام موفقیت آمیز وظایف بعضی از مشاغل « مثل ساعت سازی » می باشد .       ( ساعتچی  ، 1374 )

منبع