اصطلاح نامه روانشناسی(ش،ص،ض)

ابراهیم محمودزاده

« ش »

 


شاخه پارا سمپاتیک                                Parasympathetic  Branch

   بخش پاراسمپاتیک بر خلاف بخش سمپاتیک در هر زمان معین بر اندام واحدی اثر می گذارد اگر در فعالیتهای شدید و بر انگیخته ، بخش سمپاتیک را بخش مسلط و غالب در نظر بگیریم بخش پاراسمپاتیک را می توان بخش مسلط در دوره آرمیدگی به شمار آورد . این بخش در عمل گوارش مشارکت دارد . و به طور کلی سبب تداوم کارکرد هایی می شود که ذخایر بدن را محافظت می کنند . همچنین مردمک چشم را تنگ می کند ، ترشح بزاق را راه می اندازد . هر چند این دو دستگاه عکس یکدیگر عمل می کنند اما استثناهایی هم برای این اصل وجود دارد . بخش سمپاتیک در مورد ترس و هیجان تسلط دارد اما یکی از نشانه های نسبتاً رایج پاراسمپاتیک در ترس شدید تخلیه غیر ارادی مثانه یا روده است . به این ترتیب هر چند این دو دستگاه غالباً در جهت عکس یکدیگر عمل می کنند اما تعامل پیچیده یی نیز بین آنها وجود دارد.

                                                                      (اتکینسون و هیلگارد  ،  1983 )

 

شاخه سمپاتیک                                              Sympathetic  Branch

   بخشی سمپاتیک بصورت واحدی یکپارچه عمل می کنند در بر انگیختگی هیجانی به طور همزمان ضربان قلب را افزایش می دهد . شریانهای ماهیچه های مخطط و قلب را گشاد می کند . شر یانهای پوست و اندامهای گوارشی را تنگ می سازد و سبب تعریق می شود . علاوه بر این با فعال ساختن برخی غده های درون ریز موجب ترشح هورمونهایی  می شود که بر انگیختگی بیشتری را موجب می شوند . مردمک چشم را گشاد می کند ، ترشح بزاق را کم می کند .      ( اتکینسون و هیلگارد ، 1983

 

 

شبکیه                                                                                        Retina

   شبکیه قسمت حساس به نور چشم را تشکیل می دهد و محتوی دو نوع سلول است یکی مخروطها که بطو ر عمده مسئول دیدرنگی هستند و دیگری استوانه ها که بطور عمده مسئول دید  در تاریکی هستند . هنگامیکه استوانه ها و مخروطها تحریک       می شوند سیگنالهای آنها از طریق نورونهای متوالی در خود شبکیه هدایت شده و سر انجام از راه عصب بینایی به قشر مغز می رسند .

                                                                                         ( گایتون  ،  1991 )

   اطلاعات بینائی در لا یه های مختلف شبکیه پردازش می شوند . میله ها و مخروطها در شبکیه ، اطلاعات را به جای آنکه مستقیماً به مغز ارسال کنند . به نرونهای دیگر در جهت مرکز خود کره چشم می فرستند این گیرنده ها با یافته های افقی و بافته های   دو قطبی ، ارتباط سیناپسی بر قرار می کنند. یاخته های دو قطبی نیز که با یاخته های        آما گارین و یاخته های گا نگلیون ارتباط سیناپسی بر قرار می کنند در کره چشم جای دارند .

   اکسون یاخته های گانگلیون به صورت یک دسته در کنار هم قرار می گیرند تا عصب بینائی را تشکیل دهند . آنگاه به دور هم می پیچند تا از راه پشت چشم خارج شوند . نقطه ای که این عصب از آن خارج می شود . نقطه کور نام دارد ، زیرا گیرنده ای ندارد.                                                                              ( کالات ،  1989)

 

شخصیت :                                                                        Personality

   مجموعه خصوصیات فرد از نظر ساختمان بدن ، هیجانها ، رفتار ، علائق ، نگرشها ، ظرفیتها ، توانایی ها و استعداد ها که او را از افراد دیگر متمایز می سازند .

                                                                               ( ساعتچی ، 1374 )

 

 

شناخت                                                                               Cognition

   شناخت مفهوم جامع و گستر ده ای است و به فعالیتهای ذهنی ای اطلاق می شود که در اکتساب ، پردازش ، سازماندهی و استفاده از دانش دخالت دارد . واژه شناخت فرایند های عمده را در بر می گیرد : کشف کردن ، تعبیر ، رده بندی به خاطر آوردن اطلاعات ، ارزیابی مفاهیم ، استنتاج اصول و استنباط قوانین ، به تصور در آوردن امکانات ، ایجاد راهبردها ، خیالپردازی و رویا .                   ( یا سائی ، 1377 )

 

شناخت درمانی                                                  Cognition  therapy

   شناخت در مانگرایان تمایل دارند به باور ها ، نگرش ها و انواع تفکر خود کار که مسائل مراجعان بوجود می آورند و آنها را تشدید می کنند بپردازند . هدف آنها تغییر شناختهای آسیب زای فعلی است .                                         ( نظری  ،1381 )

 

 

 

 

« ش »

 

شیوایی                                                                                     Mania

   معمولاً به هر نوع اختلال روانی ، خاصه هنگامی که با رفتار لجام گسیخته و خشن همراه است ، اطلاق می شود . وقتی اصطلاح «Mania» به عنوان پسوند به کار        می رود . یعنی نوعی ترجیح نا سالم یا یک تکانه منع ناپذیر برای رفتار کردن به شیوه ای خاص ( مثل دزدی بیمار گون ) . یکی از دو شکل اختلال «شیدایی – افسردگی » که بعضی از نشانه های آن عبارتند از : نوعی خلق سر خوش یا شنگول غیر پایدار ، افزایش فعالیتهای روانی – حرکتی ، بیقراری ، حالت تهییجی ، افزایش تعداد و سرعت فکر کردن و سخن گفتن که در حالت شدید تر به صورت «پرسش افکار » تظاهر پیدا می کند و غالباً با احساس بزرگ منشی یا عظمت ، همراه است .    

                                                                                     ( ساعتچی ، 1374 )

 

شیوه فرزند پروری                                                     Parental  style

   شیوه فرزند پروری انگاره خاص رفتار والدی خاص با کودکی خاص است. فرزند پروری معمولاً به دو بعد مستقل تقسیم می شود . بعد اول را می توان مستبدانه –    سهل گیرانه نامید که در مقابل آن شیوه آزاد منشانه قرار دارد .

   بعد دوم را می توان پذیرنده – طرد کننده طرد کننده نامید . مشخصه شیوه پذیرنده عشق و علاقه بدون قید و شرط و شدید و ابراز محبتهای خود به خودی است . مشخصه شیوه طرد کننده حفظ فاصله عاطفی «سردی »است .

   بر اساس پژوهشهای بسیار مطلوبترین ترکیب شیوه های فرزند پروری یعنی شیوه ای که در کودکان عزت نفس زیادایجاد می کند ترکیب شیوه آزادمنشانه با شیوه پذیرنده است .

                                                                                          ( برونو  ،  1370

 « ض »

 

ضد اجتماعی                                                          Antisocial

   به افرادی اطلاق می شود که با نظم و قا نون یا با سازمان های اجتماعی ، مخالف هستند . توصیف کننده  ابعاد رفتاری فردی است که برای کارکرد یک گروه یا یک جامعه در عمل یا بالقوه مخرب یا زیان آور است .              ( ساعتچی  ، 1374 )

 

ضریب همبستگی                                       Correlation  coefficient/

Coefficient of correlation

   در آمار همبستگی به رابطه بین دو یا چند متغیر که قابل تبدیل به مقدار هستند اطلاق می شود. شاخص آماری که میزان و حدود رابطه بین متغیر ها را نشان می دهد ضریب همبستگی نام دارد.

   ضریب همبستگی شدت و مستقیم یا غیر مستقیم بودن ارتباط را نشان می دهد که دامنه نمره گذاری این ضریب از 1+ تا1- می باشد .

   همبستگی مثبت و کامل ( 1+= r ) نشان دهنده رابطه مستقیم است . ضریب همبستگی (1-) نشان دهنده رابطه کامل و منفی است . بدین معنی که بین دو متغیر رابطه معکوس وجود دارد .                                                      ( دلاور ، 1378 )

منبع وبلاگ روانشاسی ومشاوره