روانشناسی علم زندگی

زندگی باید کرد، گاه با یک گل سرخ، گاه با یک دل تنگ... گاه باید رویید در پس این باران... گاه باید خندید بر غمی بی پایان... زندگی باوری می خواهد، آن هم از جنس امید... که اگر سختی راه به تو یک سیلی زد! یک امید قلبی به تو گوید که خدا هست هنوز..
 
اصطلاح نامه روانشناسی(س)
ساعت ٩:٤٩ ‎ق.ظ روز شنبه ۱٦ آذر ۱۳٩٢ : توسط : آسمان ها

اصطلاح نامه روانشناسی(س)

ابراهیم محمودزاده

« س »

 


سازگاری                                                                        Adjustment

   اصطلاح سازگاری بیشتر در رابطه با انطباق اجتماعی یا روانشناختی به کار گرفته   می شود که در اینصورت بیشتر جنبه مثبت آن مورد نظر است ، یعنی «سازگاری خوب»وقتی گفته می شود سازگاری فرد خوب است که درگیر فرآیندی غنی و در حال ادامه در جهت تحقق و رشد تواناییهای بالقوه خود می باشد ، نسبت به محیط واکنش نشان می دهد و متقابلاً محیط را تغییرمی دهد و این عمل را به شیوه ای اثر بخش و همراه با سلامت روانی انجام می دهد.              ( ساعتچی  ،  1374)         

 

سازماندهی مفهومی ( سا ختاری)                     Conceptual  organiz

   سازماندهی بهترین شیوه یادگیری مطالب پیچیده و مفصل است . مطالبی که سازمان یافته هستند از مطالبی که پراکنده و نا مرتبط اند سریعتر آموخته می شوند و آسانتر به یاد می آیند.                                                                  ( سیف  ، 1379 )

 

سطح اخلاق پس عرف ( مافوق قرار دادی )

Postconventional  level

   رسیدن به این سطح نشانه ای از رسیدن به اخلاق واقعی است . در این سطح که از 13 سالگی به بعد رخ می دهد ، فرد ضمن احترام به قوانین ممکن است از نا رسایی بعضی از موارد قانونی نیز آگاه شده و در یابد که افراد دیگر ممکن است عقاید و ارزشهای متفاوت و مختلفی داشته باشند . این سطح دو مرحله را در بر می گیرد :

مرحله 5  اخلاق قرار دادی : در این مرحله فرد به این واقعیت پی می برد که قوانین و مقررات نوعی قرار دارد اجتماعی است که هدف عمده آن ، تأمین خواسته های اکثریت و به حداکثر رساندن رفاه اجتماعی است . در حالی که در مرحله چهارم به ندرت اعتبار قانون زیر سوال می رود ، در این مرحله ممکن است صحت و حقانیت بعضی قوانین مورد تردید قرار گیرند.

مرحله 6  پای بندی به اصول و وجدان فردی: در این مرحله که آخرین و عالیترین مرحله رشد اخلاقی است ، فرد بر اساس تعاریفی که از موازین اخلاقی دارد ، شخصاً اصولی را انتخاب کرده و در هر موقعیتی به آنها پایبند است . در این مرحله اگر قانونی با اصول انتخاب شدة فرد مغایرت داشته باشد ، وی از آن پیروی نخواهد کرد.                                                                   (احدی وجمهری، 1378 )

 

سطح اخلاق پیش عرف ( پیش قراردادی )     

                                                                    Preconvetional  Level

در این سطح که از 4 تا 10 سالگی به طول می انجامد ، قضاوت اخلاقی کودکان بیشتر مبتنی بر اجتناب از مجازات یا کسب پاداش است . این سطح شامل دو مرحله است :

مرحله 1- اجتناب از مجازات : در این مرحله کودک برای گریز از مجازات از معیارهای اخلاقی دیگران تبعیت می کندو توجه چندانی به انگیزه عمل فرد ندارد ، بلکه بیشتر به پیامد آن فکر می کند .

مرحله 2  کسب پاداش : در این مرحله اطاعت از مقررات برای رسیدن به پاداش و نوعی سود جویی متقابل ، معیار قضاوت اخلاقی است . کودکان عملی را اخلاقی می دانند که برای آنان فایده داشته باشد .              ( احدی و جمهری ،1378)

 

سطح اخلاق متعارف ( قرار دادی )                     Conventional  level

   در این سطح که از 10 تا 13 سالگی به طول می انجامد افراد علاقمندند که با اعمال خود دیگران را خشنود کنند ، یعنی تحسین آنها را بر انگیزند . در همین سطح آنها گرایش به اطاعت کامل از قوانین دارند . و اطاعت از قوانین لزوماً برای اجتناب از مجازات یا کسب پاداش نیست ، بلکه بیشتر دلیل آن حفظ نظم جامعه است . این سطح شامل دو مرحله به شرح زیر است :

مرحله 3- تحسین و تایید از جانب دیگران : در این مرحله عملی که تایید دیگران را به دنبال داشته باشد از نظر اخلاقی قابل دفاع است . افراد ، بر خلاف سطح پیش عرف ، بد نیست عمل اهمیت می دهند نه پی آمد آن .

مرحله 4- حفظ نظم اجتماعی ، اطاعت از قانون و انجام وظیفه : در این مرحله هر عملی که مطابق با مقررات بوده و مورد تصویب مراجع قدرت باشد از لحاظ اخلاقی قابل قبول است .                               ( احدی وجمهری ، 1378 )

 

سطوح پردازش                                             Levels  of  processing

   محرکهای درونداد ممکن است در سطوح مختلف مورد پردازش قرار گیرد ؛ از تحلیل ویژگیهای حسی گرفته تا پردازش معنایی و مفهومی .

   به عبارت دیگر ؛ نخست جنبه های حسی و ظاهری محرکهای درونداد تحلیل      می شود ، و آنگاه ویژگیهای آوایی ، معنایی و مفهومی آنها در سطوحی که به تدریج عمیقتر می شوند پردازش می شود . تحلیل حسی در ابتدای کار نسبتاً خود به خود و نا آگاهانه صورت می گیرد ، در حالیکه هر چه تحلیلها عمیق تر می شوند . نیاز به توجه بیشتر می شود . مثلاً کسی که به زبان خارجی مسلط نباشد از برنامه رادیویی به آن زبان مطلب چندانی دستگیرش نخواهد شد هر چند که به آسانی می تواند صدایی را بشنود و تشخیص دهد که گوینده زن است ؛ تشخیص تک تک واجها و بخشهای کلمات نیز کار نسبتاً آسانی است ؛ و اگر شخص کوشش بیشتری به خرج دهد چه بسا واژه ها را نیز تک تک بفهمد ، و سر انجام با زحمت بیشتری شاید بتواند اصطلاحات ، جمله ها و معنای کلی آنها را نیز در یابد .

   باز نماییها در حافظه نتیجه این سطوح مختلف تحلیل است ، و لایه های عمیق تر اثرات ماندگار تری در حافظه بر جای می گذارند .     ( آیسنک  ،  1944 )

 

 

سلامت روانی                                                     Mental  health     

   سازگاری کافی یا احساس خوب بودن از دیدگاه روانشناختی و خاصه هنگامی که این نوع سازگاری یا احساس خوب بودن با معیارهای قابل قبول روابط انسانی همخوانی داشته باشد . بعضی از ویژگیهای سلامت روانی عبارتند از : استقلال در حد معقول ، خود اتکایی ، خود هدایتی ( خود فرمانی ) ، توانایی انجام وظایف شغلی یاکار ،توانایی قبول مسئولیت و انجام فعالیتهای مورد نیاز ، ثبات ، پایداری و مداومت در کارها ، توانایی کنار آمدن با دیگران و کار با آنان ، همکاری ، و توانایی برای ابراز دوستی و عشق ، توانایی برای دادو ستد روانی با دیگران و تحمل آنان …

                                                                                  ( ساعتچی  ،  1374 )  

 

سلول                                                                                            Cell

   سلول واحد ساختمانی نباتات و حیوانات . قطر سلول بین 01/0 تا 1/0 میلیمتر بوده و در یک اینچ مکعب نسج ممکن است میلیاردها سلول جای بگیرد . هر سلول حاوی یک جسم پروتو پلاسمیک نسبتاً سفت به نام هسته است که در تمام فعالیتهای سلولی و سیتوپلاسم اطراف خود تاثیر اساسی دارد.                       ( کالات  ، 1989)

 

سلول بدنی ( سوماتیک یا غیر جنسی )                               Bodycell

   موجود بزرگسال دو نوع سلول دارد : سلولهای بدنی و سلولهای زاینده ( جنسی ). سلولهای بدنی که استخوانها ، اعصاب و اعضای بدن را می سازد .

                                                                                ( یا سایی ، 1377 )

 

 

سلول جنسی                                                                        Germcell

   موجود بزرگسال دو نوع سلول دارد : سلولهای بدنی و سلولهای زاینده ( جنسی ) . سلولها ی زاینده که از آن اسپرم و تخمک منشعب می شوند . ( یا سایی ، 1377)

 

سوگیری                                                                         Orientation

   نوعی تمایل نسبت به طرفداری از یک نظریه یا قضیه ، بدون بررسی در مورد درستی یا نادرستی آن. علاقه به بر گرداندن و منحرف ساختن مسیر بحث علمی در یک زمینه خاص به منظور رسیدن به نتایج مطلوب خود . نوعی تمایل یا پیشداوری نسبت به یک موقعیت یا نتیجه گیری . نوعی خطای نمونه گیری در بخش آماری یک تحقیق . یک نمونه « سودار» آن چنان نمونه ای است که نماینده جمعیت اصلی ( که باید در مورد آن استنباطهایی شود ) نمی باشد . هر نوع عامل نظامداردر یک موقعیت تجربی ، که نشان دهنده خطا می باشد . هر نوع ترجیح دادن یک انتخاب یا پاسخ بر انتخابها یا پاسخها دیگر .                                                        ( ساعتچی  ،  1374 )

 

سیستم عصبی خود کار ( خود مختار )  

                                                          Autonomic nervous system

   دستگاه خود مختار ، غده های درو نریزر و ماهیچه های صاف («صاف»نامیدن این ماهیچه ها به سبب منظره میکروسکپی آنهاست ) و از آن جمله قلب ، عروق خونی و پوشش درونی معده و روده را اداره می کند . نام «خود مختار » برای این دستگاه به خاطر این است که بسیاری از فعالیتهای تحت کنترل آن ، به صورت خود مختار یا خود گران انجام می گیرد ، از قبیل گوارش و گردش خون که حتی در خواب یا بیهوشی نیز ادامه دارد. دستگاه عصبی خود مختار دارای دو بخش سمپاتیک و پاراسمپاتیک است که غالباً در جهت متضاد یکدیگر عمل می کنند . حالت بهنجار بدن (بین حد اکثر بر انگیختگی و آرامش نباتی )با حفظ توازن بین این دو دستگاه    بر قرار می شود .                                      (اتکینسون و هیلگارد  ،  1983 )

سیستم عصبی مر کزی                               Central nervous system

   بخش اصلی سیستم عصبی که در داخل محفظه های استخوانی (جمجمه و ستون مهره ها ) قرار دارد و شامل مغز و نخاع می باشد . مخ ، مخچه ،پل مغزی ،بصل النخاع و نخاع شوکی ، اجزای مهم سیستم عصبی مرکزی محسوب می شوند.  

                                                                                    (ساعتچی، 1374)

 

سیستم هورمونی                                                   Hormeney system

   سیستم هورمونی اصولاً با کنترل اعمال مختلف بدن ، کنترل سرعت واکنش های شیمیایی در سلولها یا انتقال مواد از غشاء سلولها یا جنبه های دیگر متابولیسم سلولی از قبیل رشد و ترشح سر و کار دارد . اثر پاره ای از هورمونها طی چند ثانیه بوجود        می آیند . در حالیکه پاره ای دیگر ، چندین روز وقت لازم دارند تا شروع شوند و سپس برای هفته ها ،  ماهها و حتی سالها ادامه می یابند .

هورمون یک ماده شیمیایی است که بوسیله یک سلول یا گروهی از سلولها بداخل مایعات بدن ترشح می شود و یک اثر کنترل کننده فیزیو لوژیک بر روی سایر سلولها ی بدن اعمال می کند.                                  (کرمی نوری و مرادی  ،  1371 )

 

سیلاب                                                                                    Syllable  

   هجا ، سیلاب ، بخشی از گفتار مرکب از یک حرف صدادار یا پیوسته که به تنهایی یا همراه با چند حرف بیصدا ادا می شود.                          ( پور افکاری ، 1373 )

منبع وبلاگ روانشناسی ومشاوره