"به نام خدا"

ابو زید بلخی و روانشناسی اسلامی

ترجمه توسط: خانم فلکی


ابو زید احمد بن سهل بلخی متولد 850 میلادی در شهر بلخ و خراسان قدیم که امروزه افغانستان نامیده میشود و در دوره عصر طلایی اسلام می زیست و یک مححق ایرانی نامیده میشود. وی در مدارس علوم ایرانی، علوم اسلامی، جغرافیای اسلامی، طب اسلامی و اندیشه روانشناسی اسلامی مشغول به یادگیری علوم بوده.

آثار: کتب بسیاری را به وی نسبت داده اند که این فهرست توسط الندیم نوشته شده و مطالب برتر این فهرست ریاضیات،توجه به نجوم و اشکال آب و هوایی هستند همچنین آثاری در مورد پزشکی و روان شناسی نوشته است.

کتابی با نام تغذیه روح و جسم ( مسائل البدن و النفوس)

سلامت روان و بیماری روانی

در روانشناسی و علوم اعصاب مفاهیمی درباره روان و بهداشت روان توسط ابو زید بلخی معرفی شده است که تقریبا به سلامت روان ربط داده میشود.

او اوایل موافق بود که علت بیماری ها جسمی است و در کتاب الطب الروحانی در مورد سلامتی معنوی و روانی توضیحاتی داد.

بعد از مدتی از پزشکان عمومی انتقاد کرد که بیشتر به بیماری های جسمی توجه میکنند و از بیماری های روانی غفلت میکنند.

بحث او این بود که انسان از جسم و روح شکل گرفته است و اگر فردی بیمار شود فرد شناخت زیادی از دست میدهد و در توانایی های جامع شکست میخورد مثلا دیگر از زندگی لذت نمیبرد و این باعث میشود بیماری جسمی بیشتر شود.

عقاید وی در مورد سلامت روان برمیگردد به آیه های قرآن و احادیث مانند حدیثی از حضرت محمد (ص):

همانا مرض در قلب هایتان است. و آیه های از قرآن:

براستی در بدن تکه ای گوشت وجود دارد که اگر جسم رو به تباهی برود او نیز از بین میرود و اگر جسم سالم باشد او نیز سالم است و براستی که ان قلب است.

براستی که خداوند حضور یا ثروتتان را در نظر نمیگیرد بلکه اونیت شما و اعمالتان را در نظر میگیرد.

ابو زید بلخی اولین بار طب روانشناسی و شناخت درمانی مشهور شد. و اولین طبقه اختلالات را ارائه کرد.

او بیماری های روانی را به 4 اختلال هیجانی طبقه بندی کرد:

ترس و اضطراب، خشم و پرخاشگری، ناراحتی و افسردگی، وسواس فکری

او سه نوع افسردگی را نیز طبقه بندی کرد:

افسردگی معمولی، افسردگی درونی، افسردگی بالینی از بیرون بدن

او نوشته است که سلامتی فرد همیشه حافظ سلامت روحی باشد.

برای درمان جسم به دارو نیاز است و برای سلامت فرد باید بین جسم و روان تعادل برقرار شود.

ابو زید مفهوم منع دو جانبه را معرفی کرد که هزار سال بعد توسط جوزف ولپه معرفی شد در سال 1969 میلادی

 منبع: تالار همیاری ایرانیان