مثنوی درمانی (مولانا) و معنادرمانی- محتوای درمان-انتخاب، اختیار و مسئولیت-5 - آزادی مطلق یا جبر مطلق(اراده و قدرت انتخاب)


 


آزادی مطلق یا جبر مطلق(اراده و قدرت انتخاب):


فرانکل کوشیده است تا در برابر جبرگرایى و 
اومانیسم به یک اندازه بایستد و خطاى هر دو را آشکار نماید. وجود اراده و 
قدرت انتخاب را براى انسان به رسمیت بشناسد و حدود آن را نیز مشخص نماید 

( 1 - ذاکر، 1385) 

«کسانى که تعالى وجودى انسان را نادیده گرفته اند به دام دو خطا لغزیده اند: 



1 - 

یا وجود را منحرف ساخته، آن 
را تا سطح جسمانیت و تا سطح یک شىء تنزل داده اند و موجب شده اند وجود 
انسان از شخصیت عارى گردد. یعنى براى بازى گرفتن انسان باید او را تا حدّ 
جسمانى تنزل داد و نیل به این مقصود با طرفدارى از جبرگرایى است که حاصل مى 
شود. جبرگرایى با لغزیدن به سوى کاستى گرایى موجب شده که پدیده هاى انسانى 
سر از امور مادون انسان در آورده و تا حد یک پدیده مادون انسانى تنزل 
نمایند. 

2 -
 

یا برخى دیگر به نقطه مقابل 
گراییده اند: از جبرگرایى به عنوان محدود کننده آزادى حرکت کرده و به 
اومانیسم به عنوان گسترش دهنده آزادى رسیده اند» . 


در حالى که این هر دو خطا اند زیرا «تعالى خویشتن نشانه باز بودن وجود آدمى 
و نمایانگر «اراده» پدیده انسان است.... و از ویژگیهاى عمیق انسان.... 
قدرت نفوذ او در امور و گزینش و اختیار آنها است» 



فرانکل همچنین تصریح مى کند حتى آنها که در تئورى و نظر از جبرگرایى حمایت 
مى کنند در عمل نمى توانند بر آن پاى بند باشند. «حتى فروید نیز تنها در 
تئورى از جبرگرایى حمایت مى کند ولى در عمل به هیچ وجه چشم خود را به روى 
آزادى انسان براى تغییر و پیشرفت نمى بندد». حقیقت آن است که «همه چیز را 
مى توان از یک انسان گرفت مگر یک چیز: آخرین آزادى بشر را در گزینش رفتار 
خود در هر شرایط موجود و گزینش راه خود. [چرا که ] آزادى معنوى چیزى نیست 
که قابل ستاندن باشد» (2 - فرانکل، ،1366). 





نیست تخصیصِ خدا کس را به کار *** مانعِ طَوع (3)و مراد و اختیار *** 2914:4





هر گاه خداوند کسی را به کاری اختصاص دهد، یعنی امری را برای او اراده 
فرماید، این اختصاص و تقدیر مانع خواسته و اختیار او نمی شود(زمانی، 1374) 






===============
 





پاروقی و منابع:
 


1 - ذاکر، صدیقه(1385). مسئولیت دشوار آزادی:‌نگاهى تطبیقى به آراى مطهرى، فرانکل و هایدگرhttp://bashgah.net/ 

2 - فرانکل، ویکتور امیل، ترجمه نهضت صالحیان و میلانی( 1366). ‌ ‌انسان در جستجوی معنا: پژوهش در معنا درمانی. تهران: انتشارات نشر ویس 

3 - طوع: فرمانبردای 

4 - زمانی، کریم(1374). شرح جامع مثنوی معنوی ( جلد اول تا ششم). تهران: انتشارات اطلاعات